Εσπερία Θεσσαλονίκη – πολιτιστικές διαδρομές (B΄μέρος)




Δημοτικός Πολιτιστικός Πολυχώρος Θεσσαλονίκης (Παλαιά Σφαγεία)

Καταγραφή -Ιστορική εξέλιξη
    Τα Παλαιά Δημοτικά Σφαγεία βρίσκονται στην οδό 26ης Οκτωβρίου στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης. Οι εγκαταστάσεις των Παλαιών Δημοτικών Σφαγείων σήμερα αποτελούν Διατηρητέο κτίριο, η ανέγερση του οποίου τοποθετείται στις αρχές του 20ου αιώνα. Η ανακήρυξη του ως μνημείου έγινε το 1994  με Υπουργική απόφαση με την οποία χαρακτηρίζεται «ως έργο τέχνης και ιστορικό διατηρητέο μνημείο το κτίριο των Δημοτικών Σφαγείων Θεσσαλονίκης με τον περιβάλλοντα χώρο τους, διότι αποτελεί αξιολογότατο δείγμα Βιομηχανικής Αρχιτεκτονικής των αρχών του 20ου αιώνα, μοναδική μαρτυρία για την συγκεκριμένη μορφή παραγωγικής δραστηριότητας στη πρόσφατη ιστορία της πόλης της Θεσσαλονίκης». Ξεκίνησαν να λειτουργούν αμέσως μετά την κατασκευή τους, αδιαλείπτως μέχρι τον σεισμό της 20ης Ιουνίου 1978 όπου το κυρίως κτίριο των σφαγείων που έχει ήδη φθαρεί αρκετά από την επιβαρυμένη του χρήση, υφίσταται αρκετά σοβαρές ζημιές. Εκπονείται μελέτη αποκατάστασης και διακόπτεται προσωρινά η λειτουργία των σφαγείων μέχρι να αποκατασταθούν οι ζημιές τον Ιούνιο του 1980. Μετά την αποκατάσταση των ζημιών τα σφαγεία αρχίζουν και πάλι να λειτουργούν μέχρι τον Δεκέμβριο του 1988 οπότε κρίνεται ασύμφορη πλέον η λειτουργία τους και σταματά οριστικά.


Μορφολογία του κτιρίου
      Το κτίριο των Σφαγείων ανήκει στην κατηγορία των βιομηχανικών κτιρίων των αρχών του 20ου αιώνα. Πρόκειται για επίμηκες ισόγειο κτίριο εκλεκτικιστικής μορφής με πανομοιότυπες ανά δύο τις απέναντι όψεις του. Στο κέντρο των επίμηκων όψεων ο επιβλητικός πυλώνας της εισόδου με ύψος 12,60 μ. αποτελεί τον κατακόρυφο άξονα της σύνθεσης. Η προεξοχή της εισόδου χαρακτηρίζεται από συμμετρία αλλά και παράθεση διαφόρων στοιχείων όπως οι γωνιακές παραστάδες (σε μίμηση λίθων rustico) και το κυρτόκοιλο τριπλής διατομής θύρωμα που καταλήγει σε ημικυκλικό τόξο με χαρακτηριστικό «κλειδί» στο κέντρο.

 
Η αποκατάσταση
      Οι εργασίες αποκατάστασης έχουν ως στόχο τη διατήρηση του μνημείου με την αποκάλυψη των αισθητικών και ιστορικών αξιών του και βασίζονται στον σεβασμό προς την αρχική του υπόσταση και τα αυθεντικά του στοιχεία. Το μνημείο μετά την αποκατάστασή του θα ενταχθεί στη σύγχρονη καθημερινή ζωή και θα λειτουργήσει ως χώρος φιλοξενίας πολιτιστικών εκδηλώσεων, εξασφαλίζοντας την αρμονική συμβίωση ανάμεσα σε ιστορικές και σύγχρονες αξίες.
     Το κτίριο μέχρι σήμερα, φιλοξενούσε κάποιες εκδηλώσεις πολιτισμού χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις. Μετά τις εργασίες που θα περιλαμβάνουν την στατική ενίσχυση του κτιρίου και την αποκατάστασή της αισθητική του ταυτότητα θα είναι ικανό να χρησιμοποιείται ως χώρος συνάθροισης κοινού. 



Φρούριο Βαρδαρίου (Τοπ Χανέ)

    Είναι ένα πολύ παλιό σύστημα οχυρώσεων (ένας πύργος του, ο πρόβολος Δουργούτη χρονολογείται στον 9ο μ.Χ. αιώνα) που διαρρυθμίστηκε οριστικά ως οπλοθήκη και κανονιοστάσιο τον 16ο αιώνα. Κάτω από την τοιχοποιία βρέθηκαν πολλά τόξα, μεγάλου πάχους, που χρησίμευαν για την απορρόφηση των κυμάτων της θάλασσας που έφτανε έως εκεί. Εκεί δημιούργησε ο Μέγας Κωνσταντίνος το Τσερέμπουλο, το τεχνητό λιμάνι που επεκτεινόταν μέχρι τα σημερινά Λαδάδικα.

    Το φρούριο Βαρδαρίου, ονομάζεται και Τοπ-Χανέ ή Ταμπάκ-Χανέ, από τα βυρσοδεψεία που ήταν εγκατεστημένα στην περιοχή του. Αποτελείται από έναν περίβολο σε σχήμα πετάλου και μια μικρή προεξοχή προς το βορρά, όπου ενσωματώθηκε ένα μικρό τμήμα του δυτικού περιβόλου. Κτίστηκε από τον Σουλτάνο Σουλεϊμάν Μεγαλοπρεπή, κατά τη διάρκεια παραμονής του στη Θεσσαλονίκη, το 1546 και είναι ίσως έργο του αρχιτέκτονα Σινάν (Έλληνας αρχιτέκτονας από την Καππαδοκία, που λόγω του παιδομαζώματος, που αποτελούσε πρακτική της εποχής, μεγάλωσε ως γενίτσαρος – αργότερα αποτέλεσε τον σημαντικότερο αρχιτέκτονα της εποχής του σε ολόκληρη την Ανατολή, σαφώς επηρεασμένος από τα βυζαντινά πρότυπα). Το ίδιο χρονικό διάστημα κτίστηκε και ο περίβολος του Λευκού Πύργου. Τρεις κατασκευαστικές φάσεις είναι εμφανείς στον πύργο. Στην πρώτη ανήκει ο βόρειος περίβολος με τις δυο στεγασμένες μικρές πύλες, ο οκταγωνικός πύργος, το εξωτερικό τμήμα του νότιου περιβόλου και τρεις πύλες -βόρεια, νότια και δυτική-από τις οποίες η δυτική ήταν υπόγεια. Στην δεύτερη επέκτειναν κατά πλάτος το νότιο περίβολο για να κατασκευάσουν τρεις πυριδαταποθήκες που φέρουν επιγραφές με χρονολογία 1741. Την ίδια εποχή πρέπει να κατασκευάστηκαν και οι καμπύλοι τοίχοι, που περιβάλλουν τις αποθήκες και εμφανίζουν όμοια τοιχοδομία με αυτές. Στο νότιο άκρο του ίδιου περιβόλου αποκαλύφθηκαν ορθογώνιες οχυρωματικές κατασκευές που χρησίμευαν ως προμαχώνες. Η τρίτη φάση έγινε στις αρχές του 20ου αιώνα, κατά μήκος της Οδού Μοσκώφ. Στο κέντρο του περιβόλου υπήρχαν κτίρια που χρησίμευαν για καταλύματα της φρουράς. Εδώ είχε την έδρα του ο στρατιωτικός διοικητής της πόλης και στεγαζόταν το στρατοδικείο. Μέσα στο χώρο του φρουρίου δεν υπάρχουν σήμερα ορατά ίχνη του δυτικού τείχους. Η παρουσία ενός βυζαντινού πύργου στη ΝΑ του γωνία φανερώνει ότι ο δυτικός οχυρωματικός περίβολος συνεχιζόταν μέχρι το σημείο αυτό.

Ξενοδοχειακές μονάδες οδού 26ης Οκτωβρίου

Επί της οδού 26ης Οκτωβρίου μπορεί κανείς να συναντήσει δύο από τα σημαντικότερα Ξενοδοχεία της πόλης. Ομολογουμένως αυτή είναι η πρώτη εικόνα που αντικρίζουν οι ομάδες των τουριστών που επισκέπτονται την πόλη. Και είναι πολύ σημαντικό πέραν της εικόνας και του αισθητικά άρτιου περιβάλλοντος, να παρέχουν υπηρεσίες υψηλής ποιότητας σε μια περίοδο μάλιστα που η Θεσσαλονίκη επιδιώκει να καταστεί θελκτικός τουριστικός προορισμός. Το πρώτο ξενοδοχείο είναι το ΜΕΤ Hotel: στεγάζεται σε ένα ολοκαίνουργιο κτίριο λιτών γραμμών και σύγχρονης αρχιτεκτονικής. Εντάσσεται έτσι αρμονικά στο αστικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής του λιμανιού όπου βρίσκεται, με σαφή αναφορά στο παρελθόν της βιομηχανικής κληρονομιάς. Περιλαμβάνει αίθουσες συνεδριάσεων, εστιατόρια, μπαρ, spa και άλλες εγκαταστάσεις και κατατάσσεται στην κατηγορία των 5 αστέρων. Το δεύτερο ξενοδοχείο είναι το Porto Palace Hotel: άνοιξε τις πόρτες του στα τέλη του 2005, μετά από προσεκτική αποκατάσταση ιστορικού βιομηχανικού κτιρίου του 1913, με τη χαρακτηριστική πρόσοψη  κεραμικών πλίνθων. Αποτελεί το μεγαλύτερο από τα ξενοδοχεία στη Θεσσαλονίκη στην κατηγορία deluxe class και φιλοξενεί πολλά συνέδρια και εκδηλώσεις. Ένα ιστορικό κτίρο της πόλης με αυτόν τον τρόπο όχι μόνο διασώθηκε αλλά και με την επανάχρησή του ως ξενοδοχείο αποτελεί ζωντανό κύτταρο της Θεσσαλονίκης.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Εργασία στο μάθημα ΝΕΦ 206

Η διαδρομή του Αγίου Ιακώβου της Κομποστέλα

ΛΕΞΙΚΟ ΑΤΑΚΩΝ

Η "Ρόζα" και το ιστορικό - ιδεολογικό της υπόβαθρο

Σουηδία: βίωμα ενότητας υπό το ορθόδοξο πρίσμα

Εσπερία Θεσσαλονίκη – πολιτιστικές διαδρομές (Α΄μέρος)

κινηματογράφος-θέατρο

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2011